Doświadczeni tłumacze tekstów prawniczych o sobie. Analiza jakościowa odpowiedzi na pytania otwarte

Anna Setkowicz-Ryszka

doi:10.32612/uw.25434357.2025.33.2

Opublikowane: 2026-02-05

Nr 33 (2025)

Doświadczeni tłumacze tekstów prawniczych o sobie. Analiza jakościowa odpowiedzi na pytania otwarte

Anna Setkowicz-Ryszka

Lingua Legis

Dział: Artykuły i rozprawy

https://doi.org/10.32612/uw.25434357.2025.33.2

Abstrakt

Artykuł przedstawia wyniki analizy treściowej i tematycznej odpowiedzi doświadczonych tłumaczy tekstów prawniczych (n=101) na pytania otwarte w ankiecie o ich postrzeganiu własnej eksperckości. Dane te uzupełniają odpowiedzi respondentów na pytania zamknięte o różne aspekty eksperckości w tej samej ankiecie. W analizie jakościowej wyróżniono trzy tematy główne, wyrażające się w następujących stwierdzeniach: (1) umiejętności rozwijają się dzięki doświadczeniu, (2) tłumacze aktywnie rozwijają wiedzę o prawie oraz (3) zmiany zewnętrzne wpływają na pracę tłumaczy. W ramach tematów głównych wyróżniono podtematy grupujące kody ze wstępnej analizy materiału. Tematy główne i podtematy są zbieżne z wynikami badań nad eksperckością tłumaczy, w tym dotyczących różnic w rozumieniu eksperckości przez praktyków i teoretyków. Odpowiedzi są zniuansowane i ukazują złożoność procesów nabywania eksperckości: opisywany efekt końcowy często jest wypadkową różnych procesów. W kontekście wiedzy respondenci podkreślają znaczenie kompetencji informacyjnej. Badanie wpisuje się w nurt badań zorientowanych na uczestnika i oddaje głos potencjalnym ekspertom w zakresie przekładu prawnego, dlatego artykuł zawiera wiele cytatów z danych. Wyniki analizy wskazują na zasadność pogłębionych badań nad tym, jak respondenci rozumieją kluczowe pojęcie doświadczenia, które wydaje się być bliskie praktyce celowej.

Słowa kluczowe:

przekład prawny, eksperckość tłumaczy tekstów prawniczych, ankieta jakościowa, praktyka celowa, kompetencja informacyjna

Inne teksty tego samego autora

Anna Setkowicz-Ryszka, Why can plain English in contracts cause diffi culties in translation into Polish? , Lingua Legis: Nr 30 (2022)
Anna Setkowicz-Ryszka, Sprawozdanie z Konferencji Jubileuszowej Polskiego Towarzystwa Tłumaczy Przysięgłych i Specjalistycznych (PT TEPIS) , Lingua Legis: Nr 28 (2020)
Anna Setkowicz-Ryszka, Jak doświadczeni tłumacze tekstów prawniczych postrzegają swoją własną eksperckość? Analiza ilościowa odpowiedzi na pytania zamknięte , Lingua Legis: Nr 33 (2025)

Pobierz pliki

PDF HTML XML

Zasady cytowania

Setkowicz-Ryszka, A. (2026). Doświadczeni tłumacze tekstów prawniczych o sobie. Analiza jakościowa odpowiedzi na pytania otwarte. Lingua Legis, (33), 33–61. https://doi.org/10.32612/uw.25434357.2025.33.2

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Albin J. (2013) "Kształcenie tłumaczy a samokształcenie, czyli o poszukiwaniu metod wykorzystania w dydaktyce doświadczeń zawodowych tłumaczy". Między Oryginałem a Przekładem, 19–20, 45-64. [Dostęp: 23.10.2025] https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=43849
Google Scholar

Angelone E. (2016) "A process-oriented approach for documenting and gauging intercultural competence in translation". The Interpreter and Translator Trainer, 10(3), 304–317.
Google Scholar

Angelone E. (2018) "Reconceptualizing problems in translation using triangulated process and product data", w: Lacruz I., Jääskeläinen R. (red.) Innovation and Expansion in Translation Process Research. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 17–36.
Google Scholar

Angelone E., Marín García Á. (2019) "Expertise acquisition through deliberate practice: Gauging perceptions and behaviors of translators and project managers", w: Risku H., Rogl R., Milošević J. (red.) Translation Practice in the Field: Current Research on Socio-cognitive Processes. Amsterdam/Philadelphia:John Benjamins, 123–160.
Google Scholar

Angelone E., Marín García Á. (2022) "Reconceptualizing breaks in translation: Breaking down or breaking through?". The International Journal for Translation & Interpreting Research, 14(2). [Dostęp: 23.10.2025] https://www.trans-int.org/index.php/transint/article/view/1345/419
Google Scholar

Bednárová-Gibová, K. (2021) "Organizational ergonomics of translation as a powerful predictor of translators’ happiness at work?". Perspectives, 29(3), 391–406.
Google Scholar

Bednárová-Gibová K., Madoš B. (2019) "Investigating Translators’ Work-related Happiness: Slovak Sworn and Institutional Translators as a Case in Point". Meta, 64(1). [Dostęp: 23.10.2025] https://id.erudit.org/iderudit/1065335ar
Google Scholar

Bielska B., Kalinowska K., Męcfal S., Surmiak A. (2024) "Strengths and Limitations of an Online Qualitative Survey in Times of Social Crisis : Example of the COVID-19 Pandemic". Qualitative Sociology Review, 20(4). [Dostęp: 23.10.2025] https://www.qualitativesociologyreview.org/ENG/Volume71/QSR_20_4_Bielska_Kalinowska_Mecfal_Surmiak.pdf
Google Scholar

Braun V., & Clarke V. (2013) Successful Qualitative Research. A Practical Guide for Beginners. Thousand Oaks: SAGE Publications Ltd.
Google Scholar

Braun V., Clarke V., Boulton E., Davey L., McEvoy C. (2021) "The online survey as a qualitative research tool". International Journal of Social Research Methodology, 24(6), 641–654.
Google Scholar

Braun V., Clarke V., Gray D. (2017). Innovations in Qualitative Methods. In B. Gough (Ed.), The Palgrave Handbook of Critical Social Psychology (pp. 243–289). Palgrave Macmillan.
Google Scholar

Brinkmann S. (2018) "The Interview", w: Denzin N. K., Lincoln Y. S. (red.), The SAGE Handbook of Qualitative Research (wyd. 5). Thousand Oaks: SAGE Publications Ltd., 997–1038.
Google Scholar

Bundgaard K., Christensen T. P. (2019) "Is the concordance feature the new black? A workplace study of translators’ interaction with translation resources while post-editing TM and MT matches". Journal of Specialised Translation, 31. [Dostęp: 23.10.2025] https://jostrans.soap2.ch/issue31/art_bundgaard.php
Google Scholar

Creswell J. W. (2009) Research Design. Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches (wyd. 3). Thousand Oaks: SAGE Publications Ltd.
Google Scholar

do Carmo F. (2020) “'Time is money' and the value of translation". Translation Spaces, 9(1), 35–57.
Google Scholar

Dam H. V., Vesterager A. K., Zethsen K. K. (2025) "The Good Translator. Emic-cum-etic perspectives on translator competence and expertise". Journal of Specialised Translation, 44, 2-21. [Dostęp 06.01.2026] https://www.jostrans.org/article/view/8434
Google Scholar

Englund Dimitrova B. (2005) Expertise and Explicitation in the Translation Process. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins.
Google Scholar

Erickson F. (2018) "A History of Qualitative Inquiry in Social and Educational Research", w: Denzin N. K., Lincoln Y. S. (red.) The SAGE Handbook of Qualitative Research (wyd. 5). Thousand Oaks: SAGE Publications Ltd., 87–141.
Google Scholar

Glaser R., Chi M. T. H. (1988) "Overview", w: Chi M. T. H., Glaser R., Farr M. J. (red.) The Nature of Expertise (wyd. 1). Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates, xv–xviii.
Google Scholar

Harris M. (1976) "History and Significance of the EMIC/ETIC Distinction". Annual Review of Anthropology, 5, 329–350.
Google Scholar

Herbert S., do Carmo F., Gough J., Carnegie-Brown A. (2023) "From responsibilities to responsibility: a study of the effects of translation workflow automation". The Journal of Specialised Translation, 40. [Dostęp: 23.10.2025] https://jostrans.soap2.ch/issue40/art_herbert.php
Google Scholar

Hsieh H.-F., Shannon S. E. (2005) "Three approaches to qualitative content analysis". Qualitative Health Research, 15(9), 1277–1288.
Google Scholar

Hvelplund K. T., Dragsted B. (2018) "Genre familiarity and translation processing. Differences and similarities between literary and LSP translators", w: Lacruz I., Jääskeläinen R. (Eds.), Innovation and Expansion in Translation Process Research. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 55–76.
Google Scholar

Jääskeläinen R. (2010) "Are all professionals experts? Definitions of expertise and reinterpretation of research evidence in process studies", w: Shreve G. M., Angelone E. (red.) Translation and Cognition. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 213–227.
Google Scholar

Jackson A. Y., Mazzei L. A. (2018) "Thinking With Theory; A New Analytic for Qualitative Inquiry", w: Denzin N. K., Lincoln Y. S. (red.) The SAGE Handbook of Qualitative Research (wyd. 5). Thousand Oaks: SAGE Publications Ltd, 1240–1275.
Google Scholar

Linell P. (2007) On Bertau’s and Other Voices (Commentary on Bertau). International Journal for Dialogical Science, 2(1). [Dostęp: 23.10.2025] https://ijds.lemoyne.edu/journal/2_1/pdf/IJDS.2.1.pdf
Google Scholar

Monzó-Nebot E. (2023) "Translators who own it: A case study on how doxa and psychological ownership impact translators’ engagement and job satisfaction". The International Journal for Translation & Interpreting Research, 15(3). [Dostęp: 23.10.2025] https://trans-int.org/index.php/transint/article/view/1616/442
Google Scholar

Morse J. (2018) "Reframing Rigor in Qualitative Inquiry", w: Denzin N. K., Lincoln, Y. S. (red.), The SAGE Handbook of Qualitative Research (wyd. 5). Thousand Oaks: SAGE Publications Ltd., 1373–1409.
Google Scholar

Muñoz Martín R. (2014) "Situating translation expertise: A review with a sketch of a construct", w: Schwieter J.W., Ferreira A. (red.), The Development of Translation Competence: Theories and Methodologies From Psycholinguistics and Cognitive Science. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Publishing, 2–56.
Google Scholar

Muñoz Martín R. (2022) "Hermits with Duden, tipex and an Olivetti Studio 45". Revista Tradumàtica. Tecnologies de La Traducció, 20. [Dostęp: 23.10.2025] https://revistes.uab.cat/tradumatica/article/view/n20-munoz-martin/327-pdf-en
Google Scholar

Odyniec K. (2019) "Badacz jako Obcy w terenie. Proces wżywania się w środowisko lokalne na podstawie dzienników badań terenowych". Pegadogika Społeczna, 74(4), 283–299.
Google Scholar

Popiołek M. (2020) "ISO 20771 : 2020 overview and legal translator competence requirements in the context of the European Qualifications Framework, ISO 17100 : 2015 and relevant research". Lingua Legis, 28. [Dostęp: 23.10.2025] https://lingualegis.ils.uw.edu.pl/index.php/lingualegis/article/view/60/49
Google Scholar

Prieto Ramos F. (2011) "Developing Legal Translation Competence: an Integrative Process-Oriented Approach". Comparative Legilinguistics, 5. [Dostęp: 23.10.2025] https://pressto.amu.edu.pl/index.php/cl/issue/view/554/155
Google Scholar

Prieto Ramos F. (2016) "Parameters for Problem-Solving in Legal Translation: Implications for Legal Lexicography and Institutional Terminology Management", w: Cheng L., Xian J., Wagner A. (red.) The Ashgate Handbook of Legal Translation. Abingdon: Routledge, 121–134.
Google Scholar

Prieto Ramos F. (2021) "The use of resources for legal terminological decision-making: patterns and profile variations among institutional translators". Perspectives, 29(2), 278–310.
Google Scholar

Pym A. (2012) "Training translators", w: Malmkjær K., Windle K. (red.) The Oxford Handbook of Translation Studies. Oxford: Oxford University Press, 475–489.
Google Scholar

Rampin R., Rampin V. (2021) "Taguette: open-source qualitative data analysis". Journal of Open Source Software, 6(68), 3522. [Dostęp: 23.10.2025] https://joss.theoj.org/papers/10.21105/joss.03522.pdf
Google Scholar

Redelinghuys K., Kruger H. (2015) "Using the features of translated language to investigate translation expertise. A corpus-based study". International Journal of Corpus Linguistics, 20(3), 293–325.
Google Scholar

Risku H., Rogl R., Milošević J. (2020) "Researching workplaces", w: Angelone E., Ehrensberger-Dow M., Massey G. (red.) The Bloomsbury Companion to Language Industry Studies. London: Bloomsbury Academic, 37–62.
Google Scholar

Rojo A., Ramos M. (2015) "The role of expertise in emotion regulation: Exploring the effect of expertise on translation performance under emotional stir", w: Lacruz I., Jääskeläinen R. (red.) Innovation and Expansion in Translation Process Research. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins, 105-130.
Google Scholar

Ruokonen M., Svahn E. (2024) "What do we know about translators’ job satisfaction? An exploratory overview of research results". Translation Spaces, 13(1), 7–31.
Google Scholar

Sakamoto A., van Laar D., Moorkens J., do Carmo F. (2024) "Measuring translators’ quality of working life and their career motivation. Conceptual and methodological aspects". Translation Spaces, 13(1). [Dostęp: 23.10.2025] https://www.jbe-platform.com/content/journals/10.1075/ts.23026.sak
Google Scholar

Saldaña J. (2011) Fundamentals of Qualitative Research. Understanding Qualitative Research. Oxford: Oxford University Press.
Google Scholar

Saldanha G., O’Brien S. (2014) Research Methodologies in Translation Studies. Abingdon: Routledge.
Google Scholar

Schlager D., Risku H. (2023) "Contextualising translation expertise. Lived practice and social construction". Translation, Cognition & Behavior, 6(2), 231–252. [Dostęp: 23.10.2025] https://www.jbe-platform.com/content/journals/10.1075/tcb.00087.sch
Google Scholar

Schlager D., Risku H. (2024) "What does it take to be a good in-house translator? Constructs of expertise in the workplace". The Journal of Specialised Translation, 42. [Dostęp: 23.10.2025] https://www.jostrans.org/article/view/5976/5183
Google Scholar

Schneider D., Zampier M., Genabith J. (2019) "Translation memories and the translator: A report on a user survey". Babel, 64(5/6), 734–762.
Google Scholar

Scott J. (2017) "Legal Translation Training – A Way Forward for Aspiring Lawyers in a Clogged Job Market?". Tilburg Law Review, 22(1-2). [Dostęp: 23.10.2025] https://tilburglawreview.com/articles/121/files/submission/proof/121-1-239-1-10-20180717.pdf
Google Scholar

Shreve G. M. (2020) "Professional translator development from an expertise perspective", w: Angelone E., Ehrensberger-Dow M., Massey G. (red.) The Bloomsbury Companion to Language Industry Studies. London: Bloomsbury Academic, 153–177.
Google Scholar

Shreve G. M., Lacruz I. (2017) "Aspects of a Cognitive Model of Translation", w: Schwieter J. W., Ferreira A. (red.) The Handbook of Translation and Cognition, Hoboken: John Wiley & Sons, Ltd., 127–143
Google Scholar

Sirén S., Hakkarainen K. (2002) "The cognitive concept of expertise applied to expertise in translation". Across Languages and Cultures, 3(1), 71–82.
Google Scholar

Soriano-Barabino G. (2016) Comparative law for legal translators [New Trends in Translation Studies, tom 17]. Oxford: Peter Lang.
Google Scholar

Strus W., Cieciuch J. (2014) "Poza wielką piątkę - przegląd nowych modeli struktur osobowości. Polskie Forum Psychologiczne", 19(1), 17-49. [Dostęp: 23.10.2025] https://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/1252/Strus Cieciuch Poza Wielka Piatke przeglad nowych modeli struktury osobowosci.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Google Scholar

Tiselius E. (2019) "The (un-) ethical interpreting researcher: ethics, voice and discretionary power in interpreting research". Perspectives, 27(5). [Dostęp: 23.10.2025] https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0907676X.2018.1544263
Google Scholar

Way C. (2014) "Structuring a Legal Translation Course: A Framework for Decision-Making in Legal Translator Training", w: Cheng L., Sin K. K., Wagner A. (red.) The Ashgate Handbook of Legal Translation. Abingdon: Routledge, 135–152.
Google Scholar

Whyatt B. (2018) "Testing Indicators of Translation Expertise in an Intralingual Task". HERMES - Journal of Language and Communication in Business, 57. [Dostęp: 23.10.2025] https://tidsskrift.dk/her/article/view/106194
Google Scholar

Whyatt B., Lehka-Paul O. (2016) "Does personality matter in translation? Interdisciplinary research into the translation process and product". Poznań Studies in Contemporary Linguistics, 52(2), 317–349. [Dostęp: 11.11.2025] https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/psicl-2016-0012/html
Google Scholar

Anna Setkowicz-Ryszka

https://orcid.org/0000-0003-0057-3477

Afiliacja:

Uniwersytet Łódzki Polska

Biogram

Anna Setkowicz-Ryszka – tłumaczka specjalizująca się w przekładzie, postedycji i korekcie tekstów prawniczych, posiada uprawnienia tłumacza przysięgłego jęz. angielskiego. Dydaktyczka przekładu prawnego (praktyczne warsztaty tłumaczeniowe). Zainteresowania badawcze obejmują przekład tekstów prawniczych, w szczególności umów i artykułów naukowych, prosty język prawa, dydaktykę przekładu prawnego i różne aspekty postedycji tekstów z dziedziny prawa. Ukończyła Szkołę Doktorską Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Łódzkiego.